De Lukoil-saga: Amerikaanse koppigheid versus Russische stugheid
Met de invoering van het negentiende sanctiepakket tegen Rusland kwamen eindelijk twee grote oliespelers in het vizier. Vooral voor oliereus Lukoil, met veel activa buiten de Russische grenzen, heeft dat grote gevolgen. Er ontspon zich de laatste weken een overnamefeuilleton waarvan het einde nog niet in zicht is.
Na maanden met de voeten slepen, besloot Donald Trump half oktober dan toch om ook Amerikaanse sancties op te leggen aan de Russische olieproducenten Lukoil en Rosneft. Dat was zijn reactie op Poetins weigering om de invasie in Oekraïne te beëindigen. De maatregelen zijn gericht tegen zowel Lukoil als Rosneft, de twee grootste olieproducenten van Rusland die samen goed zijn voor ongeveer 55 procent van de totale Russische olieproductie, en zouden op 21 november ingaan. Buitenlandse bedrijven die met deze entiteiten samenwerken, kregen een maand de tijd om hun banden te verbreken, anders riskeerden ze secundaire sancties zoals beperkingen op de toegang tot essentiële Amerikaanse financiële instellingen, handelaren, vervoerders en verzekeraars.
Beide bedrijven verkeren daarbij in verschillende posities. Rosneft is een staatsbedrijf, Lukoil één van de meest internationale Russische spelers. Het is actief in negentien landen en baat wereldwijd meer dan vijfduizend tankstations uit. Onder de internationale activa zijn twee raffinaderijen in Bulgarije en Roemenië, maar het bedrijf heeft ook een aanzienlijk belang in de Zeeland Refinery in Nederland. In België is Lukoil dan weer sterk aanwezig op de brandstofmarkt sinds de oliereus in 2007 de 156 tankstations van JET overnam. Dankzij een overname van het Oeral-netwerk heeft het vandaag de dag 180 tankstations in België. In Nederland baat de oliegigant zo’n zeventig stations uit. Lukoil beheert ook opslagterminals in Neder-over-Heembeek en levert brandstof aan andere professionele spelers.
Lukoil zag zich dus verplicht dat allemaal van de hand te doen, en dat voor die 21ste november. Het eerste, snel bovengehaalde plan, sneuvelde alras. Neen, zo vond Trump: het Zwitserse Gunvor mocht niet de hele zwik overnemen. Daarvoor had de Zwitserse brandstoffenhandelaar zelf te veel vermeende banden met Rusland.
Koppige houding
Exit Gunvor dus, maar Trump gaf Lukoil wel uitstel tot 13 december om een nieuwe koper te vinden. En zo ging de zoektocht verder, terwijl nieuwe kandidaat-overnemers zich aanmeldden. Volgens het Amerikaanse persagentschap Bloomberg zouden er ondertussen vier potentiële bruidegommen zijn: het Amerikaanse private-equitybedrijf Carlylen, oliereus Chevron, Exxon Mobil en Abu Dhabi National Oil (Adnoc) uit de Verenigde Arabische Emiraten.
En toch blijft het voorlopig stug lopen. Bronnen lieten Bloomberg verstaan dat de koppige houding van zowel Lukoil als de Amerikaanse president voor belemmeringen zorgt. Terwijl de Russen liefst van al het hele pakket in één keer van de hand willen doen, staat het Witte Huis erop dat alles bij één Amerikaanse koper terechtkomt. Het probleem is dat de meeste kandidaat-kopers slechts interesse in bepaalde delen van het concern hebben. Volgens ingewijden in het verkoopproces zijn Exxon en Chevron vooral geïnteresseerd in de overname van het belang van Lukoil in het West Qurna-2-veld in Irak, Adnoc kijkt dan weer naar andere activiteiten zoals de gasproductie in Oezbekistan.
(tekst gaat verder onder het kader)
Brandstoftekorten in Finland en Bulgarije
Door de sancties komen sommige dochters van Lukoil ondertussen in nauwe schoentjes te zitten. Zo waarschuwde de Finse dochteronderneming Teboil in november dat het zijn 430 Finse tankstations geleidelijk aan zal sluiten wegens brandstoftekort. In Bulgarije moest de overheid ingrijpen en met een noodwet de controle over de lokale Lukoil-raffinaderij en andere activa overnemen, eveneens om een mogelijke brandstofcrisis te voorkomen. De grootste raffinaderij en de belangrijkste opslagtanks van dat land zijn, net als een deel van de pijpleidingen, immers eigendom van de Russische oliemaatschappij. Ook Bulgarije verkreeg uitstel op de sancties van Trump.
In Irak slaagt Lukoil er ondertussen niet meer om aan een normaal tempo het West Qurna-olieveld te exploiteren. Normaal moet het daar 480.000 vaten olie per dag oppompen, maar die limiet haalt het bedrijf nu niet meer. Om die reden blokkeert Irak alle betalingen aan Lukoil, wat financieel behoorlijk pijn doet. Het bedrijf beroept zich officieel op overmacht om het falen te verklaren.
Analisten schatten nu in dat de verkoop waarschijnlijk in twee fases zal gebeuren. Eerst zou het volledige pakket, waaronder 180 tankstations in België, in handen van een financiële speler uit de VS vallen, waarna die de tijd kan nemen om stelselmatig onderdelen van het voormalige olierijk door te verkopen. Dat zouden ook lokale spelers uit andere landen kunnen zijn. Zo zou KazMunayGas uit Kazachstan zijn oog hebben laten vallen op sommige activa.
Tankstations blijven functioneren
Gevraagd naar een reactie op het nieuws liet woordvoerster Els Ruysen van Lukoil weten dat het uitstel “Lukoil de nodige tijd geeft om de verkoop zorgvuldig te organiseren en haar activiteiten in de verschillende landen te laten doorgaan. Dit is ook zo bij ons in de Benelux het geval. Er lopen internationale gesprekken op groepsniveau, waarvan de Benelux deel uitmaakt. Er is op dit moment geen afzonderlijke procedure voor de Belgische en Nederlandse tankstations.”
“Intussen blijven al onze Lukoil-tankstations in België en Nederland normaal functioneren”, voegt ze nog toe. “Onze ondernemingen werken volledig zelfstandig binnen de Benelux en volgen strikt alle Europese en internationale regelgeving en zijn dus niet onderworpen aan Europese sancties. De brandstoffen die in onze stations worden verkocht, worden aangekocht op de internationale markt. Onze tankstations worden uitgebaat door lokale zelfstandige ondernemers en hun teams, die instaan voor een betrouwbare dienstverlening aan onze klanten.”
Lees ook:
